გრავიტაციული ველის მიზიდულობა

ახლა შევასრულოთ კიდევ ერთი სავარჯიშო. ამ სავარჯიშოს შესასრულებლად საჭირო მოქმედებები ზემოთ უკვე განვიხილეთ, თუმცა არის ორი სიახლე – სამომხმარებლო სიის შედგენა და აბსოლუტური მისამართის გამოყენება.

სამომხმარებლო სია – ეს მომხმარებლის მიერ წინასწარ შედგენილი სიაა, რომელიც ავტომატურ შევსებას ექვემდებარება. ეს ნიშნავს, რომ სიის ერთი ელემენტის უჯრედში შეტანის შემდეგ შევსების მარკერით სია სხვა უჯრედებზე ავტომატურად გავრცელდება.

რაც შეეხება აბსოლუტურ მისამართს, იგი უჯრედის მისამართში სვეტის ან სტრიქონის დასახელების წინ $ ნიშნით გამოიხატება, მაგალითად, ასე: $D$5. კონკრეტული ფორმულისთვის აბსოლუტურ $D$5 და ფარდობით D5 მისამართებს შორის განსხვავება არ არის, მაგრამ შევსების მარკერით ფორმულის სხვა უჯრედებზე გავრცელებისას D5 იცვლება, ხოლო $D$5 – არა.

ასე, მაგალითად, ხელფასის მაგალითში პირველი თანამშრომლის ხელფასისა და პრემიის ჯამი ერთი და იგივე იქნება იმის მიუხედავად, მას ფარდობითი მისამართით გამოვთვლით თუ აბსოლუტურით: E3 უჯრედში =C3+D3 და =$C$3+$D$3 ფორმულები ერთსა და იმავე შედეგს მოგვცემს, მაგრამ როდესაც ფორმულას E3 უჯრედიდან შევსების მარკერით E4, E5 ... მომდევნო უჯრედებზე გავავრცელებთ, ერთი და იგივე შედეგს ვეღარ მივიღებთ:

ფარდობითი მისამართის შემთხვევაში =C3+D3 ფორმულა შეიცვლება და მომდევნო უჯრედებში მომდევნო თანამშრომლების ხელფასისა და პრემიის ჯამს გამოითვლის: =C4+D4, =C5+D5 და ა.შ.

აბსოლუტური მისამართის შემთხვევაში =$C$3+$D$3 ფორმულა არ შეიცვლება და მომდევნო უჯრედებში მომდევნო თანამშრომლებს ისევ პირველი თანამშრომლის ხელფასისა და პრემიის ჯამს დაუთვლის: =$C$3+$D$3, =$C$3+$D$3 და ა.შ.

ერთსა და იმავე ფორმულაში შეიძლება როგორც ფარდობითი, ისე აბსოლუტური მისამართების ერთდროულად გამოყენება.

გარდა ამისა, უჯრედის მისამართში $ ნიშანი შეიძლება გააჩნდეს მხოლოდ სვეტის ან მხოლოდ სტრიქონის დასახელებას: $D5 ან D$5. ასეთ შემთხვევაში მხოლოდ სვეტის ან მხოლოდ სტრიქონის მისამართი ფიქსირდება – ის, რომელსაც წინ დოლარის ნიშანი უწერია.

მიღებული ინფორმაცია ჩვენი სავარჯიშოს გასაკეთებლად ამჯერად საკმარისია. როგორც სამომხმარებლო სიის, ისე აბსოლუტური მისამართების საკითხს დაწვრილებით განვიხილავთ მომდევნო თავებში, ახლა კი წავიკითხოთ ამოცანის ფორმულირება და შევასრულოთ ზოგადი მითითებები.

ამოცანის ფორმულირება

მზის სისტემის თითოეულ პლანეტას სხვადასხვა მასა გააჩნია, ამიტომაც სხვადასხვაა მათი მიზიდულობის ძალა. ეს იმას ნიშნავს, რომ ერთი და იგივე საგნის წონა სხვადასხვა პლანეტაზე განსხვავებულია.

შევადგინოთ ცხრილი, რომელიც განსაზღვრავს ადამიანის წონას სხვადასხვა პლანეტაზე, გრავიტაციული ველის მიზიდულობის მიხედვით.

ზოგადი მითითებები

სავარჯიშოში გამოიყენება Sylfaen ფონტი. ფორმულის წერის დროს არ უნდა დაგვავიწყდეს შრიფტის ლათინურ ანბანზე გადართვა;

B1 უჯრედში შევიტანოთ ტექსტი: „გრავიტაციული ველის მიზიდულობა“, ხოლო B2 უჯრედში - ტექსტი: „ადამიანის მასა“;

C2 უჯრედში ჩავწეროთ ადამიანის მასის რიცხვითი მნიშვნელობა;

მეოთხე სტრიქონში ნახატის მიხედვით შევიტანოთ სვეტების სათაურები. ტექსტის შეტანის პარალელურად დავარეგულიროთ სვეტების სიგანე, ტექსტის ზომა და მისი უჯრედს შიგნით განლაგება;

A5:A14 უჯრედებში ჩავწეროთ პლანეტის სახელები.

პლანეტების სამომხმარებლო სია

ახლა სავარჯიშოს შესრულება დროებით გადავდოთ და ვისწავლოთ სამომხმარებლო სიის შექმნა, რომელიც მომავალში საქმეს გაგვიადვილებს. ამისათვის:

მოვნიშნოთ პლანეტების დასახელებები, ანუ A5:A14 უჯრედები;

File მენიუს Options ბრძანებით გამოვიძახოთ Excel Options დიალოგური ფანჯარა და გავააქტიუროთ მასში Advanced ჩანართი. ჩანართის ბოლოში დავაწკაპუნოთ Edit Custom Lists ღილაკზე. მიიღება Custom Lists დიალოგური ფანჯარა;

Import list from cells განყოფილებაში ჩაწერილი იქნება ჩვენს მიერ წინასწარ მონიშნული დიაპაზონი აბსოლუტური მისამართებით: $A$5:$A$14; დავაწკაპუნოთ Import ღილაკზე. List entries სიაში ჩვენი პლანეტების ჩამონათვალი გამოჩნდება.

OK ღილაკით Options დიალოგური ფანჯარა დაიხურება და შეიქმნება სამომხმარებლო სია პლანეტების დასახელებებით.

როგორ შეიძლება ამ სიის გამოყენება?

A5 უჯრედში დავტოვოთ პლანეტა მერკურის დასახელება, ხოლო დანარჩენი პლანეტების სახელები წავშალოთ.

დავდგეთ ახლა A5 უჯრედზე და გამოვწიოთ შევსების მარკერს A5:A14 უჯრედებზე. დავინახავთ, რომ უჯრედები პლანეტების დასახელებებით შეივსება. პლანეტების სიას ექსელი გამორთვის შემდეგაც დაიმახსოვრებს და მისი გამოყენება მომდევნო ჩართვებზეც შეიძლება.

ფორმულების შეტანა

გავაგრძელოთ სავარჯიშოს შესრულება. შევიტანოთ ცხრილში ფორმულები:

B5:B14 უჯრედებში ჩავწეროთ პლანეტების გრავიტაციული ველის მიზიდულობის რიცხვითი მნიშვნელობები ნახატის მიხედვით;

C5:C14 უჯრედებში უნდა ჩაიწეროს ერთი და იგივე რიცხვი – ადამიანის მასა. ამის გაკეთება, რა თქმა უნდა, ხელითაც შეიძლება, თუმცა სავარჯიშოში სხვაგვარად ვიქცევით: ადამიანის მასა შეტანილია C2 უჯრედში და ჩვენი მიზანია, რომ მისი რიცხვითი მნიშვნელობა ცვლილებისას ავტომატურად გავრცელდეს C5:C14 უჯრედებზე. ამიტომ C5 უჯრედში შევიტანოთ =C$2 ფორმულა და შევსების მარკერით ავაგოთ ფორმულათა მწკრივი ცხრილის ამ სვეტის დანარჩენი უჯრედებისათვის.

რა მოხდება, =C$2 ფორმულაში $ ნიშანი რომ გამოვტოვოთ? C5 უჯრედში არც არაფერი, მაგრამ შევსებისას შემდგომ უჯრედებში არასწორ ფორმულებს მივიღებთ: მაგალითად, C6 უჯრედში მიიღება =C3 ფორმულა, რაც არასწორია.

D5 უჯრედში შევიტანოთ =B5*C5 ფორმულა და შევსების მარკერის დახმარებით ავაგოთ ფორმულათა მწკრივი ცხრილის ამ სვეტის დანარჩენი უჯრედებისათვის;

C2 უჯრედში ვცვალოთ ადამიანის მასის რიცხვითი მნიშვნელობები და დავაკვირდეთ ცხრილში მომხდარ ცვლილებებს.